Koppelingen:
Vorig artikel: EGESTER
Volgend artikel: EGGE II
GTB Woordenboeken: WNT

EGGEI

Woordsoort: znw(v., m.)

Varianten: ecke, hegge

Modern lemma: egge

(ecke, hegge), znw. vr. en m. Mhd. ecke, egge, vr. en o.; mnd. egge, gew. vr.; osa. eggia, vr.; hd. eck, o.; ecke, vr.; agge, vr.; onr. egg, vr.; ags. ecg, vr.; eng. edge; ofri. eg, ig; noordfri. ig, ägh (Outzen 58). Zie de Wdbb. van Kluge, Grimm en E. Müller.
+1.  De scherpe kant van een wapen, het scherp. Zie Huyd. op Stoke, Dl. 3, bl. 284.
Die appel entie hilte bede so toghedi mi entie scede, laet mi doch den egghe sien, Wal. 3343, Vlaanderen, 1350.
Die helme op haer hoofden boghen ende ontfinghen scaerde ende vlegghen, so scaerp was der swaerde egghe, Eleg. 410, Holland, 1485-1490.

Haelt mi dat swaert verrot; ic hope aen den soeten God, dat mach wel goet van egghen sijn, Segh. 851.

Ic sal noch doen wonder groot met desen swaerde ..: goet ende claer sijn die egghen, 882  (van een tweesnijdend zwaard).

Een zwaert met enen goeden egge, Ren. 43, Holland/Vlaanderen/Brabant, 1340-1360.

Die een egghe (v. h. zwaard), OVl. Ged. 3, 122, 161, Brabant, 1401-1410.

Die ander egghe met scarpheit sal hi doen voeren .. op hem, die weduwen ende wesen hier verdrucken, ald. 167.
+2.  Bij uitbreiding. ledere spitse punt, punt; ook scherpe kant, hoek.
Doen metzen eenen muer beghinnende an de (h)egghe van den gevele van sinen huus, Diericx, Mém. 2, 183, Holland/Vlaanderen/Brabant, 1430.
Op de westzyde aen den uteren egge van der lane, Mieris 2, 668a (a. 1342), Holland/Vlaanderen, 1299-1356.

An der uteren egghe van der lane, die leghet in Ysebrants lant van der Zijdwinde, O. R. v. Amst. 18, Holland, 1342.

An den overen egghe leghet die veenlaen, ende an den nederen egghe leghet dat Moerlant, Mieris 3, 515a (a. 1388), Holland/Vlaanderen, 1356-en 404.

Die van Winkel … hoer deel an den enen egghe te nemen .. ende dat si hebben zullen enen redeliken sculter (?) ende ghebrake hem daeran yet, dat soude die dycgrave berechten, Mieris 2, 211b., Holland/Vlaanderen, 1299-1356

Naer den uutcant van den egghen van beede den selven hoofden van den voerseyden tween brugghen, Diericx, Mém. 2, 578, Holland/Vlaanderen/Brabant, 1429.
3.  Ook in de bepaalde beteekenis van zelfkant, van goed; hd. egge. Plant. egge, selfegge of selfcant. Nog heden te Groningen het gewone woord en ook elders niet onbekend. Vgl. hd. selbende (Weigand 2, 690), mnl. ook selfende (Voorgeb. van Gent 6).
Dat sij an elcken eck niet meer hebben en sullen dan twie drade lijst sonder haecgaern, Leid. Keurb. 526, 18, Holland.
Dese lijsten sullen hebben an elken egghe zeven getwaernde drade, 114, 147 § 1.

Dairof die cnape tot duechtghelde 11/2 gr. ende elc cnaep op siin egghe 8 gr., 107 § 1;  zoo ook § 2, en Voorgeb. v. Gent 56 driemaal.

Zo wie die gheachterhaelt worde bi dekenen ende vinders, dat hi eenich laken niet wel ghescoren en hadde van ende tende ende van egghe te egghe, die zoude verbueren XX sch. p. van elken sticke, ZVl. Bijdr. 6, 163.

De egghen (van het laken) zullen niet breeder ziin, dan zij van ouden tide gheweist hebben, 5, 153, 1360.
4.  In Friesland. Partij, in eene rechtszaak, eene beteekenis, die zich uit die van zijde, kant heeft ontwikkeld. Vgl. lat. pars, en onze uitdr. van de eene zijde, van den anderen kant met eensdeels, anderdeels. Hetzelfde gebruik ook in het Ofri.; zie vooral Richth. 699.
Waer dat eggen zyn, die trecken opt stadtbueck, is dye schelinghe boven achte pondt, Fri. Stadr. 14, 17;  zoo ook 72; 23, Friesland, 1464 e. e.
Nyemant moet den anderen syn dienstluden ontwinnen noch ontraeden uyt hoeren dienst, by een pena van twee ponden, ende daertoe te gheven den egge alsoe voel als dye dienstluyden te loen zolden hebben gehat, 23, 45.

Totdat hy den egge ende den rechte volgedaen heeft, 33, 82.

Soevenboet teghen den rechte ende tegen egge, 35, 92  (evenals ons partij, zonder lidw.).

Dye verboert teghen den egghe achte pont ende tegen dat recht, 36, 95.

Daer dat stadtboeck dat ordel wijst twisken twee eggen, 48, Friesland, 1464.

Eer hy eerst die egge voldaen hebbe, 85, 66.

Ten waer saeck, dat beyde die egghen bynnen der maent soenden, Fri. Stadsr. 99, 115, Friesland, 1464.

Half den egge ende half der stadt ende den rechte, 110, 154.  Zie nog 106, 138; 86, 71 tweemaal; 94, 101; 95, 104 en 105; 114, 170.