Koppelingen:
Vorig artikel: SEISEL
Volgend artikel: SEISENMAKER
GTB Woordenboeken: WNT

SEISENE

Woordsoort: znw(v.)

Varianten: zeisene, zeissene, zesene, seisen, seissen, sensene, sensine, seinse, seinsie, seine, sein

Modern lemma: zeis

(zei(s)sene, zesene, sei(s)sen; ook sensene, sensine, seinse (seinsie) en seine (sein)), znw. vr. Mnd. seisene, sesene, seise, sêsse, sesne; mhd. sëgense, sëgens, seinse, sênse, sense, seisene, seise; ohd. segesna; ondd. segisna (Gallée, Andd. Wtb. 261); hd. sense; ndl. zeisen, zeis, ook dial. zein. Van den germ wortel “seg”, d. i. “snijden”; zie verder de Wdbb.
+Zeis, sikkel. Voc. Cop. een seysene, falx; seysine, een bremes, een houwe, runco; een seysenken, een wijngaertmesken (snoeimes), falcicula. Teuth. seyssen to meyen, falcastrum. Kil. seyssen, seynsen, seyssel, secula, dens Saturni, falx messoria, foenaria, foeniseca; seyne, Holl. Fris. Sicamb. j. seysene, secula. Plant. een seyssen, swade, leen, zende, une faulx, ou faucille, falx foenaria; die een seyssen draecht, falcifer. Harl. Gloss. sikele, s. handax s. zeisene.
Also die seysene mayt dat hoy, velt hise ende werp onder voet, Wal. 10522, Vlaanderen, 1350.
(Hi) dedese tumen …, also die seysene dat gers doet vallen, Lanc. II, 32962, Vlaanderen, 1301-1400;  ook Proza-Sp. 73b.

(Si) sullen hare zwerde temperen in couters ende hare glavie (l. glaviën) in zesenen, Hs. v. 1348, 11c., Vlaanderen, 1348

Si had in dene hant ene zeisene ende in dander hant een dootkiste, Pelgrimage 127c., Holland/Vlaanderen, 1401-1450

Tot eenre tijt … soo quam hem die duvel te ghemoete mit eenre seysenen ende doe hij hem daer mede slaen woude, soo en mochte hi, Pass. W. 160a., Holland, 1480

Si (eene reuzin) hilt ene seisene stive voor haer liggende op haer knien, Ferg. 3360, Holland/Vlaanderen/Brabant, 1340-1350.

Die seisene brac, 3390, Holland/Vlaanderen/Brabant, 1340-1350.

Een egghe metter sledde …, de beste zeysene met haer ghereetschap, Gesch. v. Antw. 2, 650, Brabant, 1300-1450  (uit een inventaris der 16de eeuw).

Z. de mayere es mi sculdich te mayene mine meersch omme te hebbene hoy, maer hine heeft gheen zeinsie, Livre d. Mest. 42, Vlaanderen, 1350-1400  (fr. ald. il n'a point de fauchs).

Also scloech hyse inden tornoy, als die seise mayt dat hoy, Troyen dl. 2, vs. 24316, Nederrijn, 1470-1480.

IX seysen, snidende an beeden zyden, Invent. v. Brugge 5, 266, Vlaanderen, 1432-1468.

So gaf si den armen die arbeyden mochten hemden, schoene ende seysen, ende hiet hem hoor broot winnen, Lev. v. Elisab. 32r, Noord-Oost Nederland, 1410-1430  (hs. Mus. Meerm.).

Van een zeyn te draeghen. Soo en moet nyemant … gaen myt onghevoerde zeynnen, of sy sullen dat scerp omhooghe draghen, O. Vaderl. R. 3, 162, 163, Holland, 1491-1500.

Van dat giemant seynen off spijckeren vercopen moet, die (l. dan) de smeden etc., Fri. Stadr. 62, 230, Friesland, 1464;  vgl. 130, 230; 54, 230.