Koppelingen:
Vorig artikel: WANEWAERS
Volgend artikel: WANGEBRADE
GTB Woordenboeken: ONW, WNT

WANGE

Woordsoort: znw(v.)

Varianten: wang

Modern lemma: wang

(wang), znw. vr. Mnd. mhd. hd. wange; ohd. wanga; osa. wanga; ags. wonge; ndl. wang. Vgl. got. waggari, “hoofdkussen”; ohd. wangari; ags. wongere; mhd. wangeküssen; mnd. wangenkussen. Kil. wenghel, Sicamb. cervical. Zie verder de Wdbbn. en vgl. lier en lierewange.
+1.  Eigenlijk wang, het lichaamsdeel. Voc. Cop. wanghe, gena; wanghe, mala; wanghe, maxilla. Teuth. kynback, wange, maxilla, gena; wangen slaen, alapare, alapizare. Kil. wanghe, gena, mala. Plant. de wange oft kake, la joue, mala, gena; roode wangen, des joues vermeilles, rubicundae genae.
Des sel hebben die in den duym ghequetst is 10 gulden, ende die in de wanghe ghequetst is 4 gulden, R. v. Leiden 52 (a. 1425), Holland, 1390-1443.
Hi ne ontsach gheens ongemaex, ne maer met eere handaex … slouch hi Seraphis inde wange, Sp. III 2, 11, 102, Vlaanderen, 1301-1325  (hier van een beeld).

Of men u an dene wanghe smit, soo biedt die andre daer toe, Doct. II, 3451, Holland/Vlaanderen/Brabant, 1373-1375  (var. kinnebac); ook 3478 (t. an dene wanghe; var. deen wanghe, kinnebac).

Die tranen der weduwen … die opvaren vanden wanghen in den hemel, Mande, Bijl. 7, Brabant, 1440-1460.

Sijn roseverwighe wanghen sijn verbleket, Gulden Troon 55d., Holland, 1484

Dat sweet loopt u over uwe wanghen, Proza-Rein.2 16, Holland/Vlaanderen, 1479.

Vriendelic bevangen heeft mi een rode mont ende twee blosende wanghe(n), daerbi een kele ront, Bloeml. 3, 116, 9, 1300-1320.

Daertoe (sal ic u) sere slaen, so dat u dat rode bloet over uw wanghen sal gaen, 3, 146, 58.
+2.  Overdrachtelijk.
3.  Kade langs eene wetering, tocht, sloot e. a. Zie Beekman 1727, alwaar voorbeelden van 1431 en 1470.
Voirt so sall die heemrait schouwen op weteringen, op tochgraven ende op bruggen, … ende op wangen van weteringen ende van tochgraven, Nijh. 2, 260 (a. 1370), Noord-Oost Nederland   (vgl. de aant. ald.).
Die selve erfgen. sullen ene wanghe bilanges der weteringen an die gelresche sijde maken; ende die wanghe te holden, ende die weteringe te rumen, 4, 36 (a. 1425).

Enich gebreke an die selve weteringe, wangen, sluysen ende bruggen, ald.  ; zoo nog driemaal ald.

Malk sal sine wanghen beneffen sinen lande maken ende holden so die dijcgreve ende ghezworen die gebieden, Dijkr. v. Zalk 17, 20, Holland/Noord-Oost Nederland, 1431.

Die waterganghe schouwen ende die wanghen, 17, 22; ook 18, 24.

So en sal nijemant peerde, koen, schape of verkene driven op weghen, wanghen, dijcke of weteringhe, 18, 29.
4.  Bij Kil. staat het woord opgeteekend als verouderd oostmnl. in de bet. kuit (wanghe, vetus Sicamb. j. braede, sura). Deze bet. is van elders niet bewezen en schijnt ook niet in het Mnd. en Mhd. gevonden te zijn. Vgl. het volgende woord.