Koppelingen:
Vorig artikel: WORSET
Volgend artikel: WORSTEIN
GTB Woordenboeken: WNT

WORST

Woordsoort: znw(v.)

Varianten: worste, wurst, wust

Modern lemma: worst

(worste, wurst, wust), znw. vr. Ohd. nhd. wurst; mnd. worst; ouds. worst; ndl. worst.
1.  Worst, darm met gehakt vleesch gevuld. Kil. worst, lucanica, botulus, botellus, farcimen, hilla; Plant. worst oft wurst, botulus intestinarius, hilla lucanica; worstken, botellus; Teuth. worst, farcimen; vullyng off slungyngh of eyn worst, farcimen; braidtworst, met worst, hilla; Bern. Gl. worst, salsusium; Voc. Cop. worste, farcimen; een worst, salsucia, crissetum, tucetum.
Een hondekijn, hiet Cortois, claghede hoet so arem was wilen ere, dat alles goeds enhadde mere in enen winter, in ene vorst, dan allene ene worst, ende hem Reinaert, die felle man, die selve (zelfs die) worst stal ende nam, Rein. I , 99, Vlaanderen, 1401-1410.
Die worst was mine, al en claghic niet, 116; 120; 253, Vlaanderen, 1401-1410.

Also dat hij niet meer van spisen behouden en hadde dan een worste, Volksb. Rein. 8, Vlaanderen/Holland, 1479  (voor den vorm worste zie V. Helten § 276).

Om worsten gegeven 8 lewen, Rek. v. Leiden 1, 286, Holland, 1390-1424.

Om een side spex ende om worsten ghegeven 32 bot, ald.

Item nog 117 worsten, stuc i tuun, Rek. Bisd. Utr. I, 307, Holland, 1377-1378.

Die worsten van V verken, 461, Holland, 1377-1378.

Vleesch, worste, pensen ende vesch, Keurb. v. Diest. 50, 190, Brabant, 1501-1599  (ook 191).

Eenen hont en is niet langhe aen ene wust ghebonden, Spreuken 81, 1568  (Harreb. I, 317).
2.  Uit touw gedraaide pit.
Den donred … vor eyne tunne teers tot den worsten in die vuerpannen, Rek. d. Cam. 32, 466, Noord-Oost Nederland, 1367-1372  (nog tweemaal ald.).
Willem Loet vurscr. enen dach (hd. docht?) worst totten vuerpannen gemaect, Rek. v. Nijm. 3, 167.
3.  Toorts, fakkel.
Ad worsten circa carnisprivium, pro lineo panno, Rek. v. Nijm. 1, 31, Noord-Oost Nederland, 1382.
Willem van der Beke gegeven van 200 worst, die opten reysen gebesicht siin 2 Rh. guld. 127.

Alle geschut, bussen groot ende cleyn, worsten, vuerpannen … siin all bleven so sy ons aenquamen, 128.

Alle geschot, bussen, worsten ende al ander gereyscappe onser stat toebehorende, 182; 235.

Willem van der Beeck eyn dusent worst, elc hondert 1 Rh. gld. ende eyn dusent piel, voor 7 Rh. gld. 338; 395.  Vgl. hd. zündwursten en wellicht Haarl. Gl. vloetheit, sas, worst, salsugo (ziltheid).