Koppelingen:
Vorig artikel: ETTE Volgend artikel: ETTELIJK

-ETTEII

Woordsoort:

Modern lemma: -ette

achterv. waarmee van znw., ww. of bnw. znw. worden gevormd. Fr. -ette, hd. -ette, eng. -ette, it. -etta. Uit fr. -ette. In een leenwoord in het mnl. aangetroffen in het begin van de 14de e. (in palette (Epische Fragm. 190, 106)).
Tot de 20ste e. komt -ette alleen in leenwoorden voor, hoewel opgemerkt moet worden dat als er een overeenkomstig buitenlandsch woord bestaat het toch mogelijk is dat het woord in het ndl. gevormd is. De meeste leenwoorden zijn uit het fr. (chambrette, courgette, divette, estafette, gloriëtte, roulette), sommige uit het eng. (kitchenette, majorette) of uit het hd. (biberette, lafette, landaulette, operette). Overigens is het niet altijd duidelijk vast te stellen uit welke taal een woord ontleend is. Soms komen woorden eindigend op -ette voor naast woorden met den uitgang -et: cigarette, florette, karette, lunette. Soms is het grondwoord in het ndl. vertaald (bruinet(te), tafelet(te), naast het ook in het ndl. voorkomende brunet(te), tablet(te)). Vgl. ook wasscherette naast het eng. launderette (onder invloed daarvan is de inlassching van de r). Het achterv. is beperkt productief in het ndl.; vroege voorbeelden daarvan worden in Vl.-België in 1873 aangetroffen in wasschette 'waschster' en tuimelette 'tuimeling'; in N.-Nederl. pas sinds midden 20ste e. in bungalowette, koffinette, machinette, nankinette, pluchette (vgl. ook het ndl. modinette naast het fr. midinette). Soms wordt de slotklinker van het grondwoord weggelaten (divette, jamborette, machinette, operette, pluchette), soms de laatste lettergreep (landaulette, wasscherette).
De grootste verbreiding heeft -ette gevonden bij de commercieele naamgeving; hiervan zijn tientallen voorbeelden te geven, o.a.: Fotorette (naam van een fotozaak), Mobylette (merk bromfiets), Naturette (merk nylonkous), Sandalette (merk van een sandaal), Superette (naam van kleine supermarkt). Uit deze groote verbreiding blijkt dat het suffix -ette in die toepassing populair is. Dat blijkt ook uit de vorming van nieuwe suffixen -lette (landaulette), -nette (koffinette), -rette (stenorette 'klein dictaatopname-apparaat'), -sette (Polysette 'synthetisch weefsel'). Zie V.D. TOORN in N.Tg. 82, 193-202 [1989]. Dit artikel is weliswaar na 1976 verschenen, maar de voorbeelden zijn deels van vóór dat jaar.
+I.  Met een znw. als grondwoord.
+II.  Met een ww. als grondwoord.
+III.  Met een bnw. als grondwoord.
© 2007 INL. Artikel gepubliceerd in 2004.