Koppelingen:
Supplement
Vorig artikel: AANLIEVEN Volgend artikel: AANLIGGEND
GTB Woordenboeken: MNW

AANLIGGEN

Woordsoort: ww.(intr.,st.)

Modern lemma: aanliggen

onz. st. ww. der 3de kl., met hebben: lag aan, lagen aan, heeft aangelegen. Uit Liggen en het bijw. Aan in verschillende opvattingen. Hd. anliegen.
+1.  Aan in den zin van onmiddellijke nabijheid (34, k), hier te kennen gevende, dat het liggen geschiedt aan eene plaats, die als bekend ondersteld wordt. Van personen gezegd. Aan den disch liggen, op de wijze der ouden.
Terwijl de gasten in het triclinium aanlagen, traden de danseressen binnen.   poëem WNT
2.  Aan in den zin van richting naar het doel (34, h). Scheepsterm. In eene bepaalde richting sturen; eigenlijk zóó met het schip liggen, dat men op een bepaald punt aangaat, daarop aanhoudt. Verg. AANLEGGEN, onz. B). Door aanleggen breng men het schip in de richting, waarin het vervolgens, voortzeilende, aanligt.
't Gaat niet altoos voor den wind, Regt op de oevers aangelegen: Dikwijls loopt de reis ons tegen,   TOLLENS 1, 60 [1808].
3.  Aan in den zin van aan het branden (28, e). Van vuur of brandende stoffen. Liggen te branden, aan het branden zijn.
Er lag een groot vuur aan.   poëem WNT
— Ofschoon er nooit in gestookt werd vóór den eersten November, en er dus ook nu geen vuur aanlag,   BEETS, C.O. 40 (ed. 1864) [1839].

Supplement bij AANLIGGEN

1.  In de toepassing in Dl. I alleen als historische term.
—  Van schepen: aan den wal liggen.
—  In technische toepassingen: aansluitend liggen.
De aanliggende wisseltong, dit is … de wisseltong, die bij dien stand van het wissel bereden wordt,   Spoorwegtechn. 2, 34 [1934].
1 bis) Iemand aanliggen, onafscheidelijk van hem zijn. Niet meer in gebruik.
Denckt eens … wat een stercken troost dit (het Geloof) geven moet aen alle oprechte Christenen … teegens haeren aenlegghenden Nood, en sonderlinghe teghen den aenkomenden Dood,   SPRANKHUISEN 8, 28 b [1648].
3. 
Een knappe keuken, daar niet alleen geen vuur aanlag, maar ook nooit scheen gestookt te zijn geweest,   V. EFFEN, Spect. 6, 30 [1733].
© 2007 INL. Artikel gepubliceerd in 1865.