Koppelingen:
Vorig artikel: BORNEN Volgend artikel: BORNSPRONG
GTB Woordenboeken: MNW

BORNPUT

Woordsoort: znw.(m.)

Modern lemma: bronput

BORNEPUT, BORREPUT —, znw. m., mv. -ten. Uit Born, in de bet. 1), en Put. Mnl. bornepit enz.
Eigenlijk: Welput, in tegenstelling met een geboorden put, maar bij uitbreiding in 't algemeen: waterput. Thans alleen nog in Zuid-Nederland.
Burnput, oft sood. Un puits à eau de fonteine. Puteus,   PLANT. [1573].
— Uytgehouwene bornputten,   Statenb., Deut. 6, 11 [ed. 1688].
(Zij) putteden water uyt Bethlehems bornput, die in de poorte is,   Statenb., 2 Sam. 23, 16 [ed. 1688].
Drinckt water uyt uwen back, ende vloeden uyt het midden van uwen bornput,   Statenb., Spr. 5, 15 [ed. 1688].
Het radt aen den bornput,   Statenb., Spr. 12, 6 [ed. 1688].
De borren-putten begoesten al haest tou te vervriessen,   DE POTTRE, Dagb. 19 [1564].
Niemant vermagh binnen sijne huysinge, of op sijn erf te graven of te schieten eenige gooten, … regen-backen, born-putten …, ten zy enz.   , Keuren v. Leyd. 182.
Eene arme weduw, die waarschijnlijk niet dan schaars aan de openbare bornputten hare nooddruft krijgen kon,   V. D. PALM, Leerr. 8, 220.
Eene hooge pomp … om het water uit den bornput in de ketels te heffen,   CONSC. 1, 333 a [ed. 1867]
 (zie ook 1, 92 a; 3, 329 b; 4, 27 b).
Het beeld van Lijntje werd op een borneput gesteld, aan den noordkant der Markt. … Toen de borneputten voor pompen plaats maakten, werd het afbeeldsel van Lijntje … vernieuwd,   SLEECKX 2, 166 [1843].
De var lag op de klaverweien, De jukos naast den bornput neer,   SCHIMMEL, Verspr. Ged. 12.
—  Figuurlijk: bronader, of in ongunstigen zin: broeinest.
Van daar die wrevel dan, met God en mensch te onvreden! Van daar die bornput ook van onrechtvaardigheden!,   BILD. 7, 219 [1820].
Samenst. Bornputwater, ”Aqua putealis, puteana” (KIL.).
© 2007 INL. Artikel gepubliceerd in 1894.