Koppelingen:
Aanvulling
Vorig artikel: CONTRASIGNEEREN Volgend artikel: CONTRASTWERKING
Etymologie: EWN, EWN

CONTRAST

Woordsoort: znw.(o.)

Modern lemma: contrast

znw. onz. Ontleend aan fr. contraste.
Eene tegenstelling tusschen personen en zaken, die doordat zij samenkomen in het oog valt.
Wy zullen een singulier contrast … maaken! … Daar zult ge zien … Jufv. Deken statig, styf …; je Betje … vrolyk, vif enz.,   WOLFF en DEKEN, Br. 176.
Zij zag (in haar verbeelding) dien kelder weêr …, dien donkeren, dompigen kelder …: — en, als contrast, die groote zaal op 'tHuis te Hardestein,   V. LENNEP, K. Zev. 2, 286 [1865].
Het contrast tusschen de noorder- en de zuiderstreek,   VUYLSTEKE, Prozaschr. 2, 88.
Die … platte stijl, waarin de courantier zijne berichten schrijft, en die zulk een treffend contrast vormt met het indrukwekkende … van den inhoud,   HASEBROEK, W. en Dr. 3.
Afl. Eene ontleende afl. is Contrasteeren, uit fr. contraster, eene in het oog vallende tegenstelling vormen (”De vrolyke kleuren, die dus sterk met eenen diepen rouw contrasteeren”, WOLFF en DEKEN, Leev. 7, 365 [1785]; ”Haar blauwgrijze oogen, … zoo wondervol contrasteerend met de donkere wenkbrauwen”, ROBBERS, B. Bandt 33).
Samenst. Kleurencontrast (”Een verbijstrend gewirwar van al maar verandrende kleurencontrasten”, ROBBERS, B. Bandt 36).

Aanvulling bij CONTRAST

Samenst. Contrastfiguur.
Contrastfiguur, contrasterende of ter wille van het contrast aangebrachte figuur,   V. DALE [1976].
— Telkens laat hij (Huet) het volle licht vallen op een of twee hoofdfiguren, die hij als typische vertegenwoordigers van hun eeuw beschouwt: voor de 13de eeuw … Olivier van Keulen …. Voor de 15de eeuw viel de keuze hem moeilijker: hij zoekt dan de oplossing in twee kontrastfiguren: de asceet Thomas a Kempis en de hoveling Dirc Potter,   DE VOOYS in Gesch. Letterk. d. Ned. 7, 291 [1948].
Contrastkleur.
Contrastkleur, schijnbaar aanwezige complementaire kleur die men ziet als men lang naar een (fel) gekleurd voorwerp heeft gekeken,   V. DALE [1950 ].
  W.P. Kunst [1958].
Contrastrijk, met veel contrast; rijk aan contrasten.
Terwijl de onderdelen vrij licht zijn (grijsachtig wit) overheerst in het overige gevederte (dat van den nachtegaal) het bruinrood en kastanjebruin; contrastrijke partijen kunnen in dit simpele, rossig getinte kleed dus niet worden vastgesteld,   TOLMAN, Vogels Akker 13 [1939].
Heb ik echter een negatief van een contrastrijk onderwerp, bijv. een interieur met ramen, waarin de schaduwen nog juist wat detail hebben, en de ramen net niet teveel dekking, dan kan dit negatief niet veel lichter of donkerder worden,   BOER, Fotoboek 99 [1943].
De dekkracht van een verf kan met behulp van verschillende methoden worden gemeten. Al deze methoden komen hierop neer, dat men de laagdikte bepaalt waarin de onderzochte verf moet worden aangebracht om een bepaalde contrastrijke (bijv. wit-zwart-gestreepte) ondergrond onzichtbaar te maken,   Bouwk. Encyclop. 1, 328 b [1954].
Contraststof, (geneesk. en veearts.) stof, inz. vloeistof, die in de lichaamsruimten en orgaansystemen gebracht wordt en die röntgenstralen meer of minder tegenhoudt dan het omgevende weefsel, zoodat op den röntgenfilm een contrastbeeld ontstaat aan de hand waarvan men een diagnose kan stellen.
  V. DALE [1976].
— Over het gebruik van contraststoffen in de veterinaire röntgenologie,   WINSSER, Contraststoffen [1938].
Men kan de stand van de röntgendiagnostiek een halve eeuw geleden dus als volgt samenvatten: de skeletdiagnostiek had zich een vaste plaats veroverd; daarnaast was een aantal organen door de contraststoffen voor het röntgenonderzoek toegankelijk geworden, doch de betekenis hiervan was voor de kliniek nog gering,   K.W.F. Nieuws Nov. 1963, 8.
Men maakt röntgenfoto's na het inbrengen van allerlei contraststoffen, die door de mond of per clysma worden toegediend,   Elseviers Weekbl. 29 Mei 1965, 11 e.
Contrastvloeistof, hetz. als contraststof.
Daarnaast kennen we het spuiten van een röntgen contrastvloeistof in de bloedbaan, waarbij dan … in zeer korte opeenvolging … een foto van het hart wordt gemaakt in verschillende standen, waardoor men een inzicht krijgt in het vorderen van deze contrastvloeistof door de verschillende hartsonderdelen,   Syllabus R.V.U. 1958, 30 a.
Het nierbekken kon men zichtbaar maken door dit op te spuiten via een dun buisje, door de urineleider, met contrastvloeistof,   K.W.F. Nieuws Nov. 1963, 8.
Contrastwerking.
© 2007 INL. Artikel gepubliceerd in 1909.