Koppelingen:
Vorig artikel: DIERVOEGE Volgend artikel: DIES II
GTB Woordenboeken: MNW

DIES

Woordsoort: bw.

Modern lemma: dies

bijw. De 2de nv. onz. van Die in bijw. gebruik; verg. ook DES.
+1.  Om die reden, op dien grond, daarom. Thans slechts in meer plechtigen stijl.
Kort valt myn dicht en schraal: Licht werd' ik Ketter dies, by Rimers en Poëeten,   SPIEGHEL 8.
D'Armoede is ghewisselijck Van zonden arm, van deughden Rijck: Dies is sy alder eeren waardich,   BREDERO 3, 98 [1614].
David (merckte), dat het kint doot was; dies seyde David tot sijne knechten; Is het kint doot?   Statenb., 2 Sam. 12, 19 [ed. 1688].
Alles was vergeefsch. Dies begon ik weder te twyfelen, of ik de rechte oorzaak wel gevonden had,   Denker 2, 372 [1765].
De maandroos weet wel, dat zij spoedig leeft, en kort; Maar kan zij dies bedaard, met overleg, gaan bloeien?   DE GÉNESTET 1, 122 [1849].
De heer N. … heeft zelf gevoeld, dat zijn gedrag … niet absoluut onaanrandbaar leek. … Dies stel ik hem gaarne gerust daaromtrent,   KLOOS, N. Lit.-Gesch. 4, 108.
2.  Met verzwakte bet. in verbinding met te en een bnw. of bijw. in den vergrootenden trap. In dit gebruik verouderd.
Adam … heeft … overtreden Godts wet, Om dat hy dies te bet, van hoocheyt mocht romen Ghelijck als Godt te zijn,   Dryderley Ref. 29.
Chore hadde effen eenen rock ende roockvat als Aaron, ende by aventuere van beter metael ghemaect; maer ten is dies niet te meer God aenghenaem, maer den duyvel,   in FREDERICQ, Pamfl. 16 [1568].
Dan is 'er geleerdtheit, kennis en oeffening in allerley wetenschap … van nooden, om alle stoffen en zaaken dies te grondiger en te krachtiger t' ontvouwen,   BRANDT, Lev. v. Vondel 4 [1682].
Tot lighaamlyke bedryven ongeschikt, zal de Geest dies te werkzamer worden,   Denker 3, 374 [1766].
3.  Om welke reden, op welken grond, waarom, weshalve.
Ter harten trocken uyt de klachten droef met hoopen, Dies my een Bronne is van tranen afgeloopen,   BREDERO 2, 75 [1615].
Ende hy wiert meer verhooght: dies ick my seer verwonderde,   4 Esdr. 2, 43.
Venus … Was het zelf, die … Dempen wou Vrouw Kuyscheyds stam; Dies zy 't slot berennen quam,   VONDEL 2, 217 [1644].
Dese woorden gingen haar zoo vriendelyk af …, dat Rosemond … de begaaftheden van dese bevallige Juffrouw … on vergelyckelyk hielt. Dies zy haar, met de meeste beleeftheit … begon te antwoorden,   V. HEEMSKERK, Arc. 24.
Zy, tot rein vermaek gebooren, En met eene stem verrykt Die de hoogste pryzen strykt, Smoort de zorgen, stilt den tooren, Dies de horen van de Faem 't Lant vervult met haeren naem,   POOT 1, 303 [c. 1715].
© 2007 INL. Artikel gepubliceerd in 1911.