Koppelingen:
Vorig artikel: ESCAUSIJNSCH Volgend artikel: ESCH II
Etymologie: EWN, EWN
GTB Woordenboeken: MNW

ESCHI

Woordsoort: znw.(m.)

Modern lemma: es

znw. m. Mnl. esc, ohd. ezisc, mhd. ezzisch, esch, hd. esch, got. atisk (bouwland). Verwant met lat. ador, spelt.
—  Het geheel van het aaneengelegen bouwland of een geheel van bouwland bij de bewoners van eene plaats of van eene buurtschap in gebruik; een geheel van bouwland. Oorspronkelijk het gemeenschappelijk bouwland der markgenooten. In de noordoostelijke streken, doch vooral in Drente en dan in toepassing op de oude ontginningen om of bij de dorpen. Voor de begrenzing van het gebruik zie bij ENG., 1ste art.
De Esschen in Twenthe zijn in iedere Marke die uitgestrekte vruchtbare bouwlanden, welke aan elkander gelegen, door geene heggen of wallen gescheiden, aan onderscheidenen eigenaren toebehooren en door de bouwhoeven omringd zijn,   Overijs. Alm. 1840, 25.
Doordien deze gronden aan de Vecht uit hooi- en weiland bestaan, worden de hoogere gronden of zoogenaamde esschen voor bouwgrond gebruikt,   Onderz. Landb. 1886, 12, 3 [1890].
Het gebruik van kunstmest op de Drentsche esschen breidt zich in de laatste jaren verbazend uit,   Versl. Landb. 1904, 4, 26.
Het dorp of gehucht met het omliggende korenland, de esch genaamd (in Drente),   in Alb. d. Nat. 1907, 1, 49 [1907].
Afl. Eschachtig, van den aard van eene oude ontginning (”Ook buiten Drente zijn vele zandgronden eschachtig, ook in dien zin, dat zij vroeger tientallen of meer jaren met plaggenmest zijn behandeld,” Versl. Landb. 1914, 3, 15).
Samenst.Dorpsesch, korenesch (zie die woorden). Eschakker (”Om de werking van slib op bouwgrond na te gaan werd … een proefveld aangelegd op een ouden eschakker,” Versl. Landb. 1910, 1, 37)
eschgrond (”Ouden eschgrond,” Versl. Landb. 1904, 4, 27; ”Eene proef om op eschgrond van bouwland weideland te maken,” Ald.; ”De eschgronden zijn in het algemeen arm aan phosphor en behoorlijk voorzien van kali,” in Alb. d. Nat. 1907, 1, 51 [1907]; ”Door den invloed der kunstmeststoffen zijn … verscheidene zandgronden … voor den aardappelbouw geschikt geworden. Dit is het geval met verschillende eschgronden,” Versl. Landb. 1910, 3, 14).
© 2007 INL. Artikel gepubliceerd in 1917.