Koppelingen:
Vorig artikel: VOCALITEIT Volgend artikel: VOCATIEF

VOCATIE

Woordsoort: znw.(v.)

Modern lemma: vocatie

znw. vr., mv. vocatiën en -s. Uit lat. vocatio of fr. vocation. Niet in Mnl. W.
1.  Roep, het roepen, uitroep. Slechts enkele malen in de 16de e. aangetroffen, vermoedelijk als latinisme of als etymologiseerende toepassing.
Vocatie, eenen roep,   V. MUSSEM [1553].
Vocatie, een roepinghe oft noeminghe,   V.D. WERVE [1553].
— Kermpt, weendt, segt onversteendt met luder vocatien: Weest ghebenedijdt altijdt, reyn vat vol gratien,   A. BIJNS, N. Ref. 330 [1ste kw. 16e e.].
+2.  Beroep, ambt, functie; stand. Veroud
Vocatie, beroep,   V.D. MAST, Pract. Notar. 321  (ed. 1649).
Vocatie, … het beroep, ambt,   WEIL., Kunstwdb. [1824].
— Die Heere … Prijst elcken die hem vreest na sijn beuel En recht doet / soothoort / in sijn vocatie fier,   Antw. Sp. X v° [1562].
Ghi bewaert de bane, der zee Occeane In alder glorie Ieghen de vianden, van onse landen …. In dese vocatie, hebdy wel de gratie Van Neptunus nu Want gheen zee monstren fel, en zijn u rebel,   D'HEERE, Boomg. 25 [1565].
Niemant en is te vrede in sijn vocatie,   HOUWAERT, Vier Wterste 131 [1583].
Sullen … eedt doen …, dat sy haer in hare vocatie ende bedieninge … ghetrouwelick … sullen quyten,   Gr. Placaetb. 1, 2559 [1645].
De heylsaemste maxime in een goede politie is dat de … ingesetenen … niet alleen werden beschermt tegen overlast …, maer oock gehanthaeft … in hare coophandel en neeringe …. Ende gelijck dit plaets heeft ontrent allerley vocatiën, die aldaer gedaen werden, soo enz.,   in B.H.G. 37, 19 [1663].
Dat sy Vertoonders … metter daet bevonden, dat met de voorsz. af-lossinghe, de Houders der selve Rente-brieven oock ghevoegelijck souden konnen werden geaccommodeert, omme het Capitael van dien, als sy tot hunne Vocatie of Neringe van noden mochten hebben …, machtich te mogen werden,   Handv. v. Amst. 9 a [1670].
Dat de beroepene Professor van Geuns, uit hoofde van zijne … lucratieve practijk … te Groningen zig na rijpe deliberatie had verpligt gevonden, voor de hem geoffereerde vocatie op een tractement van agthonderd gulden jaarlijks eerbiedigst te bedanken,   bij SYPKENS SMIT, M. v. Geuns 55 [1775].
De Predikanten … zullen zig met geenerhanden zaaken bemoejen …, de regeeringe van de Schepen enz. … concerneerende (als buyten hun beroep en vocatie zynde),   Instructies O.-I. C. 22, 4 [1785].
3.  In een ruimere opvatting van de voorg. bet.: datgene waartoe men geroepen is of zich geroepen voelt; plaats in de maatschappij. Veroud.
Ghy Tsmenschen natie / Elck in v deel gherust volght v vocatie God deur sijn gratie // sal v dan spoedt // geuen,   Antw. Sp., Haagsp. k iv v° [1562].
Besnijt u herte, vernieut u conversatie, Siet, dat ghij niemant meer en schandaliseert, Neerstelijc neemt waer des Heeren vocatie, Ghelijc den ouden aer u juecht renoveert,   A. BIJNS 306 [ed. 1567].
Hoverdich voornemen: Dies gaet hy (Nabugodonosor) oopen oorlooghe stichten met turbatie jeghens elcke natie Swerels belusten. Dats juuste myn vocatie,   bij MAK, Rhet. Gloss. 505 a [1577].
Wy (moeten) … duer druck & veelderhande tribulacie, duer de enge poorten, naer ons vocacie, ingaen inde coelte in Gods ryc verheven,   Ref. v. J. de Bruijne 1, 10 [1579].
Ghelijck de voghels gheschapen tot vlieghen // zijn De peirden om loopen … / Zoo behooren die menschen haer oock te draghen In haer vocatie / daer zy toe zijn vercoren. Die mensch is … gheboren … om te verstaen / en veel saken // te doene,   HOUWAERT, Lusth. d. M. 2, 393 [1582].
Doet altyt u wterste neersticheyt inde Vocatie daer ghy toe geroepen zyt, so suldy … wel leeren, ende … gepresen worden,   bij DE PLANQUE, Valcooch's Reg. d. Schoolm. 146 [1614].
+4.  Oproep.
+5.  Roeping.
Samenst. Vocatieteeken.
Corneel (t.w. Zuster Cornelia), van kindsbeen af, vocatie-teekens gaf,   GEZELLE (ed. BAUR) 3, 501 [1898].
© 2007 INL. Artikel gepubliceerd in 1972.