Door gebruik te maken van de GTB gaat u akkoord met de Eindgebruikersovereenkomst.

Koppelingen:
Vorig artikel: WEESKAMER Volgend artikel: WEESMEESTER
Etymologie: EWA
Dialect: WVD, Vlinderkaart, WBD, WLD
Literatuur: BNTL
Afbeeldingen: VLIN
GTB Woordenboeken: MNW

WEESKIND

Woordsoort: znw.(o.)

Modern lemma: weeskind

WEEZENKIND —, znw. onz., mv. -eren. Mnl. wesekint. Uit wees (I) en kind.
+1.  Kind dat zijn vader en/of moeder verloren heeft, inz. beschouwd als kind dat onder de zorg van de overheid, de weeskamer valt en dat in een weeshuis wordt grootgebracht.
Pupillus, Orphanus, een weeskindt,   APHERDIANUS, Tyroc. [1552].
  V. DALE [1872 ].
— Waert dat enige van onsen buyeren van den hage … oflivich worden ende eenige weeskindern after lieten, daerof zoe sal die vader off moeder die levende blijft … begeren voechden te hebben van den kinderen,   Cost. v. 's-Grav. 13 [1507].
Vele vondelinghen en weeskinderen Oude, miserabile, mannen en vrouwen Werden door den Coopman onderhouwen,   Antw. Sp. Ii 1 r° [1561].
In dit voorseyde Weeshuys sullen voor 't eerste ontfangen werden Twintigh of Vier en twintigh Weeskynderen, eensdeels knechtkens, eensdeels meyskens, dye al gecleet sullen syn met een couleur van habyt,   in V. GOOR, Breda 115 [1606].
De Wees-kamers sullen blyven behouden het recht van vrydom van desen Impost, alleen van penningen ter Wees-kamere vertichticht, ende ten behoeve van Wees-kinderen uyt gheset op Wees-kamers recht,   Gr. Placaetb. 1, 1959 [1655].
Also … de gemelte Diaconen het selve huis geerne souden willen aancopen, omme daar in haar arme Weeskinderen, en oude Luyden, die tot laste van gemelte Diaconen onderhouden werden, daar in te brengen … So keeren gemelte Diaconen zig enz.,   in V. MIERIS, Beschr. v. Leyden 1, 225 a [1709].
Dat goederen, gehorende aan arme- of wees-kinderen, dewelke in godshuisen … gealimenteert worden, den opbreng van twee ten hondert niet onderworpen zyn,   N.-I. Plakaatb. 11, 326 [1791].
Meermalen heeft men zich geërgerd over het onderscheidende gewaad onzer weeskinderen, waardoor zij als eene afzonderlijke klasse van wezens in de Maatschappij worden gestempeld,   Vad. Letteroef. 1837, 2, 253 [1837].
Onlangs zag ik joodsche weeskinderen wandelen met 'n suppoost,   MULTATULI 3, 92 [1862].
Och heere! is uwe een wees, misschien ook in 't huis geweest? dat's droevig, Ik heb altijd zoo innig te doen met de weeskindertjes,   V. MAURIK, O. Kenn. 3 [voor 1895].
+2.  Ben. van verschillende soorten nachtvlinders, uilen van het geslacht catocala.
+3.  (Z.-Bevel.) (Verkl.) Volksnaam voor hondsdraf (Glechoma hederacea).
  HEUKELS 113 [1907].
Volksnamen. Het aantal volksnamen voor deze plant is legio. De namen hondsdraf en kruip door den tuin worden het meest gebruikt …, op Zuid-Beveland (spreekt men) van hongergraag en weeskindertjes,   HEUKELS, Flora 3, 219 [1910].
Nepeta Glechoma …, hondsdraf …, weeskindertjes,   GERTH V. WIJK, Plantnames 888 a [1911].
  GHIJSEN [1964].
Afl. — Weeskinder(en)boek, weesboek.
Die (t.w. zekere weeskinderen) soudt men … int weeskinderenboeck setten, gelijck een weeskint,   Cost. v. 's-Grav. 15 [1507].
De Gecommitteerde Broederen sullen een ontfangh en uyt-gift boeck houden …; item een Wees kinder-boeck, daer in de Kinderen jaerlijcks sullen werden ghetaxeert voor kost-gelt,   Handv. v. Amst. 282 a [1668].
Weeskinderengeld, weesgeld.
Dat de Wees-Meesteren … geen Wees-kinderen gelt op Renten uyt geven sullen, dan mits daer voren ontfangende besegelde Brieven met twee suffisante Borgen,   Handv. v. Amst. 641 b [1563].
Soo is eenparigh verstaen, tot versterkinge van Compies cas … vooreerst noch boven de 1000 Rds … van voornoemde weeskinderengelt voor d'Ed. Compie noch a deposito op te nemen de 320 realen … bij cassa sijnde,   V. RIEBEECK, Dagverh. 3, 692 [1661].
Weeskinderengoed, de aan weezen toebehoorende goederen; weesgoed.
Dat ons gelieven soude u lieden te ordineren … geen Provisien te … verleenen, roerende 't bewijs van Weeskinderen goeden,   Gr. Placaetb. 2, 1489 [1557].
Indien by geval van schade (die God verhoede) deze maniere van weeskinderen-goedt te beleggen sulx is te verantwoorden, dat de mombers buiten perikel zijn, soo ben ick wel te vreden dat enz.,   HOOFT, Br. 1, 151 [1618].
Hoe voor desen Inslocker van Weeskinderen goed, die van armoede tot hoererijen vervallen, met een sleep Lackeyen ende Pagies de straet soo nauw is, dat'er yder een door in de goot gedrongen wert?   VALENTIJN, Juven. 4 [1682].
Weeskinderenmeester, hij die door de overheid is aangesteld om de belangen van weezen te behartigen; weesmeester.
Also van weghen die Huyssitten-Meesteren, Gasthuys-Meesteren, Leproos-Meesteren ende der armer Wees-kinderen-Meesteren der Stede van Amstelredamme ons is verthoont geweest, hoe sy enz.,   Handv. v. Amst. 269 a [1536].
Weeskinderenpenning, weezenpenning.
Tcollegie van scepenen …, willende de weeze kinderen penninghen helpen … verzekeren …, om de zelve weesen ghecommen zynde tot huewelicke staete ende andren ter oude, te moghen dienen tot onderhoudene by huerlieden persoonen …; heeft ghecommitteirt enz.,   Cost. v. Brugge 2, 191 [1582].
Eenige van de weeskinderenpenningen a deposito voor d'Ed. Compie te gebruycken,   V. RIEBEECK, Dagverh. 3, 620 [1661].
Dat soodanigen aenkoop van Lijf-renten met der selver Wesen penningen niet anders sal mogen geschieden, dan met … goetvinden van den Praesident … van onsen Hove …: Gelijck dan oock ten respecte van Wees-Kinderen penningen al voor date deses in maniere voorsz of Lijf-rente beleyt, als noch … approbatie van den voorsz Hove … sal mogen versocht … werden,   Gr. Placaetb. 3, 492 b [1671].
© 2007 INL. Artikel gepubliceerd in 1990.