Door gebruik te maken van de GTB gaat u akkoord met de Eindgebruikersovereenkomst.

Koppelingen:
Vorig artikel: ANTONIUSVARKEN Volgend artikel: ANTONOMASIA

ANTONIUSVUUR

Woordsoort: znw.(o.)

Modern lemma: antoniusvuur

SINT-ANTONIUSVUUR —, znw. onz., geen mv. Uit (Sint-)Antonius en vuur. Verg. hd. Antoniusfeuer, eng. Anthony's fire en fr. feu Saint-Antoine. — Benaming voor versch. ziekten bij mensch en dier, die alle dezelfde uiterlijk waarneembare verschijnselen vertoonen, t.w. ontsteking van de huid, gepaard gaande met roode vlekken, puisten, zweren en derg. Tegen deze ziekte werd de voorspraak van Sint-Antonius-abt ingeroepen.
1.  Bij menschen. Roos, belroos, gordelroos. Soms ook voor lupus en koudvuur. Bij de aanh. uit de wdb. is meestal niet uit te maken of wellicht niet tevens de onder 2) genoemde bet. bedoeld is. Thans alleen als historische term.
Anthrax. Ignis sacer. Carbunculus. S. Antonis vier. Le feu de Sainct Anthoine,   PALUDANUS 13 b [1544].
  DASYP. [1546].
Roose, Sint Antonis vier. Erysipelas, sacer ignis, rubor cum inflammatione ac dolore,   KIL. 444 a [1599].
S. Antonis vyer, De kole oft de roose, Le feu S. Anthoine, Anthrac,   MELLEMA B 3 r° [1618].
Erysipelas … B. de Belroos … de Roos, St. Anthonis vuur,   BLANCARDUS, Lexicon Med. 370 [1702].
  WEIL., Kunstwdb. [1924].
St. Antoniusvuur, middeleeuwsche benaming voor roos, karbonkel, lupus, versterf, gordelroos, moederkoornziekte,   PINKHOF, Wdb. v. Geneesk. Termen [1923].
— Het Antoniusvuur, d.i. moederkoornvergiftiging, een ziekte,die in de middeleeuwen in Europa epidemisch voorkwam,   BAX, Jeroen Bosch 104 [1948].
+2.  Bij varkens. Miltvuur, varkenspest, vlektyphus, roode loop. Deze ziekten zijn medisch moeilijk van elkaar te onderscheiden. Verg. VARKENSZIEKTE in de bet. 2).
Sint-Antoniusvier … ziekte der zwijnen, rouget,   JOOS 78 a [1900-1904].
Sint-Antoniusvuur … zekere vlekziekte onder jonge varkens,   KOENEN 891 b [1920].
  VERSCHUEREN [1940].
— In de plaats van … builen vormen zich (t.w. bij miltvuur) somtijds op de huid roode vlekken … waarom deze ziekte vroeger het ”heilige vuur, springvuur, St. Antonie's vuur” genoemd werd,   HEKMEIJER, Veearts. Handb. 348 [1871].
Vooral tegen een soort pestziekte onder het vee, Sint-Antoniusvuur genoemd, werd de heilige kluizenaar aangeroepen,   Kath. Encyclop. 1, 510 [1933].
De naam Antoniusvuur werd vroeger gegeven aan de rode loop bij varkens,   WINKLER PRINS, Encyclop. 2, 179 a [1948].
© 2007 INL. Artikel gepubliceerd in 1951.