Resultaten zoekvraag

Totaal
Aantal resultaten: 24
Aantal hits: 24
MNW
Aantal resultaten: 7
Aantal hits: 7
VMNW
Aantal resultaten: 7
Aantal hits: 7
ONW
Aantal resultaten: 0
Aantal hits: 0
WNT
Aantal resultaten: 10
Aantal hits: 10
Woordenb.Mod. Ned. TrefwoordOrigineel trefwoordWoordsoortBetekenis
VMNWMatMAT (I)znw.o.Mat
VMNWmatMAT (II)znw.m./o.mat (schaakterm)
VMNWMatMAT (III)znw.m.Mat
VMNWmatMAT (IV)bnw.mat; in een toestand van volslagen machteloosheid gebracht; uitgeput; verslagen; moe
VMNWmatMATTE (I)znw.mat
VMNWMatMATTE (II)znw.v.maailand; Matte
VMNWmatNATTEznw.mat
MNWmatMADT
MNWmatMAT (I)znw(o.)Benaming van eene zekere landmaat.
MNWmatMAT (II)bnw Mat in het schaakspel, met den koning nergens meer heen kunnende.
MNWmatMAT (III)znw(m.)Een ml. znw. mat is alleen op de hier volgende plaats opgeteekend. Dat er een mnl. mat bestaan heeft als bijvorm van vr. matte, mat is niet waarschijnlijk; de bet. van het woord blijft hier dan ook duister.
MNWmatMAT (IV)znw(o.)Spijs, maaltijd.
MNWmatMATTE (I)znw(v.) Mat, een uit bast, stroo, riet of biezen vervaardigd dekkleed, ook tot grondbelegging dienende. Teuth. matte, plecta, matta, matt gevluchten van stro, bysen of holt, idem. Vgl. ook Duc. op matta, “storea, teges”. Kil. matte, matta, storea, teges, teges vilior ex juncis aut stramentis; stragula ex ulva, scirpo aut sparto.
MNWmatMATTE (II)znw(v.)Mot, het insekt.
WNTmatMAT (I)znw.(v.)Een thans nog gewestelijk bekend woord, nauw verwant met mot, motte, volgens sommigen ook met Made (zie kol. 84). Mot.
WNTmatMAT (II)znw.(v.) Een kleed, geweven of gevlochten uit biezen, russchen, stroo, bast, touw, soms ook wol, staaldraad enz.
WNTmatMAT (III)znw. De afkomst van dit mat is niet bekend; blijkbaar was het een populaire term, in officieele stukken vindt men het zelden of niet; in het Spaansch heetten de realen van achten ook pesos duros of pesos fuertes (zie HEISS, Monedas Hispano-Cristianas 1, 137). Uit de Romaansche talen schijnt de term niet te verklaren, evenmin laat zich de toepassing van eenig Nederlandsch woord mat gemakkelijk begrijpen. Aan een verband met den middeleeuwschen muntnaam mottoen zal men om meer dan eene reden niet mogen denken.
WNTmatMAT (IV)znw.(v.)Een term voor geronnen melk; bij KIL.: lac schiston, caseosa lactis pars ab aquea separata, lac a sero discretum. In Z.-N. in algemeen gebruik; ”doch 't wordt vooral gezegd van die klonters van toevallig geronnen melk, die niet meer geschikt is om er kaas van te maken” (CLAES, W. bij KIL.). Ook wel in toepassing op wat een zuigeling uitspuwt die het zuur heeft (CORN.-VERVL.). In het Fr. geheeten maton (in Normandië b.v. les mattes: LITTRÉ). Er zijn nog andere Romaansche vormen, die stellig met de Germaansche in verband staan, zonder dat dit verband echter nauwkeurig is bepaald. Verg. ook MATROELE.
WNTmatMAT (V)znw.(o.)Hetzelfde als Mad (zie kol. 82): de vorm met d is etymologisch juister (het mv. maden staat bij G. DE VRIES, Dijks- en Mb. 475). Bij de voorbeelden van op het mat komen (kol. 82—83) kan men o.a. nog voegen DAVID, Hist. 4, 180 [1853]. 
WNTmatMAT (VI)znw.Een term, in Indië voorkomende, afkomstig van tamil mattu, en aanduidende het gehalte aan zuiver goud; een soortgelijke term dus als karaat (zie YULE-BURNELL 430, waar als oudste voorbeeld van den Engelschen vorm matt eene plaats uit het jaar 1693 wordt gegeven).
WNTmatMAT (VII)bnw.Term in het schaakspel. Verkorting van Schaakmat (zie ald.), evenals fr. mat verkort is uit échec et mat. Reeds in het Mnl. werd alleen mat gezegd voor scaec mat (zie VERDAM 4, 1212, en het volgende art.); ook wel zelfst. gebruikt.
WNTmatMAT (VIII)bnw. Zich niet meer kunnende verweren, en dus machteloos, krachteloos; deze opvatting is vaak moeilijk te scheiden van de bet. 3).
WNTmatMAT (IX)bnw. Dof, niet glimmend, niet gepolijst, soms ook: niet doorschijnend; gezegd van metalen, hout, glas enz.
WNTmat~vlechten mattenvlechten[behandeld onder VLECHTEN]

Ga naar de GTB applicatie